Wat te doen bij alarm van een koolmonoxide- en gasdetector? Veiligheidsprocedure voor elk huishouden

Koolmonoxide is kleurloos, reukloos en smaakloos, en de eerste symptomen van vergiftiging zijn gemakkelijk te verwarren met gewone vermoeidheid of migraine. Een CO-detector zou daarom deel moeten uitmaken van alle ruimtes waar risico bestaat op het ontstaan van dit giftige gas. Een ander gevaar vormen explosieve gassen, die vaak aanwezig zijn in woningen en recreatieobjecten. Wat moet u doen wanneer gasdetectoren alarm slaan? Dat leest u in ons artikel.

Wat zijn de gevolgen van lekkages van explosieve gassen en koolmonoxide in huishoudens?

Tot de explosieve gassen die vaak voorkomen in wooninterieurs behoren vooral methaan (aardgas) en propaan-butaan. Als deze ontsnappen uit niet goed uitgeschakelde branders, een cv-ketel of lekkende leidingen, ontstaat er in de lucht een explosief mengsel. Dan is een kleine vonk al voldoende en explodeert het gas.

Aan explosieve gassen worden om veiligheidsredenen geurstoffen toegevoegd, zodat mensen een lekkage met hun reuk kunnen opmerken. Vertrouw echter niet alleen op de geur – lekkages kunnen plaatsvinden in ruimtes waar u normaal niet verblijft of op momenten dat u niet thuis bent. Het enige betrouwbare middel voor tijdige waarschuwing is daarom een gasdetector.

Voor giftig koolmonoxide geldt dit des te meer. Dit ontstaat bij onvolledige verbranding en het gevaar schuilt erin dat u de aanwezigheid ervan niet met uw zintuigen waarneemt. De gevolgen van vergiftiging kunnen echter ernstig, langdurig of zelfs dodelijk zijn. Verwar het niet met kooldioxide (CO₂), dat bijvoorbeeld ontstaat bij ademhaling of fermentatie en door een CO-detector niet wordt gedetecteerd. Het verschil leggen we uit in het artikel over wanneer u koolmonoxide en wanneer kooldioxide moet detecteren.

Afbeelding: De eerste symptomen van koolmonoxidevergiftiging zijn te verwarren met migraine.

Hoe reageren op een CO-alarm? Stappenplan

Stap 1: Onmiddellijke evacuatie van alle personen en dieren uit het gebouw

Zodra de CO-detector alarm slaat, evacueert u allereerst onmiddellijk alle personen en dieren naar buiten, voor het gebouw. Laat bij het verlaten van het pand deuren en ramen openstaan, zodat het koolmonoxide kan wegventileren. Niemand mag terugkeren in het gebouw om spullen op te halen totdat de oorzaak van de lekkage is verholpen en de CO-concentratie op een veilig niveau is.

Stap 2: Controle van symptomen van koolmonoxidevergiftiging

Zodra iedereen veilig buiten is, controleert u of iemand tekenen van vergiftiging vertoont. Het kan gaan om hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid of zelfs bewusteloosheid. Richt u eerst op mensen die bewusteloos zijn of ademhalingsproblemen hebben. Besteed extra aandacht aan kinderen, zwangeren en ouderen, omdat zij gevoeliger zijn voor CO. Bel bij elk vermoeden van vergiftiging 155, ook als de symptomen verdwijnen.

Stap 3: Bellen van alarmnummers en de gasstoringsdienst

Zodra iedereen buiten is, neemt u vanaf een veilige afstand contact op met de alarmdiensten. Als u met meerdere personen bent, belt één persoon en zorgen de anderen voor de getroffenen.

• Ambulancedienst – 155, of het algemene alarmnummer – 112. De centralist schakelt afhankelijk van de situatie ook de brandweer in.
• Brandweer – 150, als niemand symptomen van vergiftiging heeft.
• Gasstoringsdienst – 1239, alleen als de bron van CO een gastoestel is (cv-ketel, geiser, fornuis).

CO-concentraties die de gezondheid bedreigen, liggen ver onder de explosiegrens. Het grootste risico is daarom vergiftiging en als eerste moet medische hulp worden geregeld. Brandweerlieden met ademluchttoestellen doorzoeken het object, meten de CO-concentratie, ventileren het pand en stellen het verdachte toestel buiten bedrijf. De oorzaak moet vervolgens worden verholpen door een servicetechnicus of schoorsteenveger.

Voor een snellere en effectievere inzet van de hulpdiensten geeft u de centralist van de alarmcentrale direct en zonder dat daarom gevraagd wordt de volgende basisinformatie:

• uw voor- en achternaam,
• het adres van de lekkage, eventueel ook verdieping en appartementnummer,
• het aantal personen, hun geschatte leeftijd en symptomen,
• de bron van de lekkage (als u die kent).

Stap 4: Wat direct te doen nadat het incident is opgelost

Met het waarborgen van de veiligheid en het verhelpen van de oorzaak van de lekkage is de procedure nog niet afgerond. Na een alarm moet de CO-detector ofwel professioneel worden getest, of direct worden vervangen. De levensduur wordt door de fabrikant opgegeven en ligt meestal tussen de 5 en 10 jaar. Kwalitatieve CO-detectoren voor huishoudelijk gebruik zijn gecertificeerd volgens ČSN EN 50291-1. De plaatsing ervan wordt behandeld in ČSN EN 50292.

Voor huishoudens in Tsjechië geldt geen wettelijke verplichting om een CO-detector te installeren. Op werkplekken vloeit de noodzaak van detectie voort uit de risicoanalyse of uit de projectdocumentatie (bijvoorbeeld ondergrondse garages). Toch raden wij aan om detectoren ook in woningen te plaatsen, namelijk in alle ruimtes waar verbrandingstoestellen, open haarden en kachels aanwezig zijn.

Wat te doen bij een lekkage van explosief gas? Veiligheidsprocedure stap voor stap

Stap 1: Informeer alle personen over de gaslekkage en zorg voor evacuatie

Informeer onmiddellijk alle personen in het gebouw over de lekkage van explosief gas en zorg voor een veilige evacuatie zo ver mogelijk van het object vandaan. Een eventuele explosie kan namelijk ook in de omgeving van het gebouw letsel veroorzaken.

Stap 2: Beveilig de ruimte tegen explosie (als dat veilig is)

Als het mogelijk is, doof dan alle open vlammen (kaarsen, sigaretten, branders enz.), schakel de hoofdschakelaar uit (alleen als deze zich buiten de ruimte met het lekkende gas bevindt) en sluit de hoofdgaskraan. Open ramen en deuren zodat het gas kan wegventileren.

Als een van deze handelingen voor u echter gevaarlijk is, sla deze dan over en verlaat het gebouw onmiddellijk.

Wat mag u bij een lekkage van brandbaar gas in een gebouw nooit doen?

• Doe geen lichten aan en schakel geen elektrische apparaten in of uit. Zelfs een kleine vonk kan een explosie veroorzaken.
• Gebruik in het gebouw geen telefoons, ook geen mobiele telefoons.
• Ga nooit terug het gebouw in om iets op te halen.

Stap 3: Bellen van alarmnummers en de gasstoringsdienst

Bij brandbare gassen dreigt vooral explosie, niet vergiftiging. Bel daarom vanaf een veilige afstand van het gebouw:

• Gasstoringsdienst – 1239, als er aardgas ontsnapt. Deze lijn is 24/7 in heel Tsjechië bereikbaar.
• Ambulancedienst – 155, of direct het algemene alarmnummer – 112, als iemand gewond is. De centralist schakelt afhankelijk van de situatie ook de brandweer in.
• Brandweer – 150, als u niet 155 of 112 hebt gebeld en het gaat om een ernstige lekkage, een groter object (bijv. een appartementencomplex) of een lekkage van propaan-butaan uit een fles of tank. Dat valt niet onder 1239.

Afbeelding: Bel bij een ernstige gaslekkage ook de brandweer – 150.

Stap 4: Vakkundige controle van de bron van de lekkage en inspectie van gastoestellen

Na het vertrek van de brandweer en de gasstoringsdienst is het object nog steeds niet volledig veilig. Na een bevestigde lekkage moet de gasinstallatie vóór heringebruikname worden gecontroleerd door een gekwalificeerde technicus.

Volgens § 62 van de Energiewet nr. 458/2000 Sb. zijn alle gasafnemers verplicht de gasafname-installatie in zodanige staat te houden dat deze geen gevaar oplevert voor leven, gezondheid of eigendommen van personen, en in geval van een geconstateerd defect dit zonder onnodige vertraging te verhelpen. Voor de schoorsteen en rookgasafvoer geldt verordening nr. 34/2016 Sb.

In appartementsgebouwen worden de gemeenschappelijke leidingen beheerd door de VvE, de woningcoöperatie of de eigenaar van het gebouw. Voor de leidingen en toestellen in de woning is doorgaans de eigenaar van de eenheid verantwoordelijk, eventueel de huurder als afnemer. De exacte verdeling wordt bepaald door de eigendomsverklaring en de huurovereenkomst.

Stap 5: Controle en vervanging van de detector

Net als bij een CO-detector moet ook een detector voor explosieve gassen na een incident worden gecontroleerd en indien nodig door een nieuwe worden vervangen. Wij raden aan om een detector te installeren bij elk gastoestel en ook op elke verdieping. Installeer de detector afhankelijk van het type gas – voor aardgas tegen het plafond, voor propaan-butaan laag boven de vloer.

Sommige detectoren kunt u koppelen – als één detector een lekkage detecteert, slaan ze allemaal alarm. Dat verhoogt de veiligheid van uw woning aanzienlijk.

Bereid u voor nog vóór het begin van het stookseizoen

Een goede voorbereiding op het stookseizoen redt levens, beschermt de gezondheid en voorkomt materiële schade. Loop daarom aan het begin van de herfst onze checklist door:

1. In huis heb ik voldoende gas- en CO-detectoren bij alle mogelijke bronnen van lekkage.
2. De detectoren en hun batterijen hebben het einde van hun levensduur nog niet bereikt, worden onderhouden en ik test hun werking regelmatig.
3. De schoorsteen, rookgasafvoeren en de cv-ketel worden vóór het stookseizoen gecontroleerd en onderhouden door vakmensen.
4. Alle gastoestellen verkeren in technisch perfecte staat en ik zorg voor regelmatige inspecties.
5. Alle leden van het huishouden weten wat ze moeten doen bij een alarm van een gasdetector.

Bent u op zoek naar nieuwe gas- of CO-detectoren voor thuis? In ons assortiment vindt u hoogwaardige en betrouwbare modellen van merken zoals Honeywell en Evikon. Of u beter kunt kiezen voor een koppelbare CO-detector of deze kunt aansluiten op een smart home, leggen we uit in het artikel CO-detector en smart home: wat wel en niet gekoppeld kan worden. Wij adviseren u graag bij uw keuze.

Veelgestelde vragen over veiligheid bij gas- en CO-lekkage

Wat moet ik als eerste doen als de koolmonoxidedetector begint te piepen?

Breng onmiddellijk alle personen en dieren naar buiten in de frisse lucht, open bij het verlaten van het pand ramen en deuren en bel vanaf een veilige afstand de alarmcentrale.

Mag ik bij een lekkage van explosief gas het licht aandoen of de zekering uitschakelen?

Nee. Schakel binnen het gebouw niets in of uit. Schakel de hoofdschakelaar alleen uit als deze zich buiten de ruimte met het lekkende gas bevindt.

Waar moet een koolmonoxidedetector correct worden geplaatst?

In elke ruimte met een verbrandingstoestel, ongeveer 1–3 meter van de cv-ketel, geiser, open haard of kachel. De plaatsing moet altijd overeenkomen met de instructies van de fabrikant en de aanbevelingen van norm ČSN EN 50292.

Wat is het verschil tussen een CO-detector en een gasdetector?

Een CO-detector waarschuwt voor giftig koolmonoxide dat ontstaat bij onvolledige verbranding. Een gasdetector bewaakt daarentegen lekkages van brandbare gassen, zoals aardgas of propaan-butaan, waarbij brand- of explosiegevaar bestaat.

Moet ik een gasdetector na elk alarm vervangen?

Nee, dat hoeft niet. Na een echt alarm is het verstandig de detector te testen en de instructies van de fabrikant te volgen. Vervanging is vooral nodig na het verstrijken van de opgegeven levensduur of als de detector de functietest niet doorstaat.

De CO-detector piept – is het alarm of de batterij?

Een alarm is een luid, herhalend signaal, meestal vergezeld van een knipperend rood controlelampje. Verlaat in dat geval onmiddellijk het gebouw. Een korte pieptoon eens per enkele tientallen seconden duidt meestal op een zwakke batterij, een storing of het einde van de levensduur van de detector. De precieze betekenis van de afzonderlijke signalen verschilt per fabrikant, controleer dit daarom in de handleiding. Als u twijfelt, beschouw het signaal dan als een alarm.