Vragen? +31 970 065 22555 (Engels). Levering in de hele EU!
Hoewel de detectie van gevaarlijke gassen tegenwoordig al een standaardonderdeel is van huishoudens, werkplekken en openbare gebouwen, zijn veel mensen nog steeds in de war over het verschil tussen koolstofdioxide en koolmonoxide. Hoewel deze gevaarlijke gassen vergelijkbare namen en enkele eigenschappen hebben en beide dodelijk giftig zijn voor mensen, zijn het totaal verschillende gassen waarvan de verwarring grote risico's voor uw gezondheid en leven met zich meebrengt.
Koolstofdioxide (CO2), vroeger koolzuur genoemd, ontstaat voornamelijk tijdens de ademhaling, maar ook bij andere biochemische processen. Het wordt geproduceerd door fotosynthetiserende planten en micro-organismen en ontstaat ook bij verbranding. Het is dus een natuurlijk onderdeel van de atmosfeer. Koolstofdioxide is zwaarder dan lucht en blijft daarom vooral dicht bij de grond. In huishoudens neemt de concentratie ervan gevaarlijk toe, meestal bij onvoldoende ventilatie van kleine ruimtes met een groter aantal mensen, dieren en planten (zogenaamde uitgeademde lucht). Daarom is regelmatige ventilatie van de ruimte erg belangrijk, hetzij natuurlijk (door ramen te openen) of door middel van een modern systeem van gecontroleerde ventilatie met warmteterugwinning.
Koolmonoxide (CO) komt daarentegen van nature slechts in zeer kleine hoeveelheden in de atmosfeer voor. Het ontstaat voornamelijk door onvolledige verbranding, dat wil zeggen wanneer er onvoldoende zuurstoftoevoer naar de vlam is. In huishoudens wordt dit fenomeen meestal veroorzaakt door een zwakke trek van de schoorsteen (verstopping of vervuiling) of slechte afdichting of een ander defect aan gasapparaten. Onvolledige verbranding ontstaat ook wanneer de verbrandingstemperatuur te laag is (smeulen van vuur) of de verbrandingstijd te kort is. Bronnen van koolmonoxide zijn ook verbrandingsmotoren, sigarettenrook en verschillende industriële sectoren. Het is iets lichter dan lucht, dus het verspreidt zich in de lucht, maar de concentratie is meestal hoger onder het plafond.
Andere voor mensen giftige gassen zijn bijvoorbeeld stikstofoxide of zwaveldioxide. Het voorkomen van deze gassen in de gewone atmosfeer is echter minimaal. Zwaveldioxide is een vulkanisch gas en ontstaat tijdens vulkanische activiteit, stikstofoxide is paradoxaal genoeg een belangrijk onderdeel van het menselijk lichaam en oxideert in de atmosfeer tot stikstofdioxide.
.jpg)
Ketels, open haarden en kachels vormen in huishoudens een risico op verhoogde concentraties CO en CO2.
Beide giftige gassen zijn vooral verraderlijk omdat ze kleurloos, geurloos en smaakloos zijn. De mens kan ze dus niet met zijn zintuigen detecteren. Een gevaarlijke concentratie kan alleen tijdig worden ontdekt dankzij geschikt geïnstalleerde gasdetectoren. Wat is dus de limietconcentratie van CO2 en CO?
De natuurlijke concentratie van koolstofdioxide in de buitenlucht is 0,04%. Bij een CO2-gehalte in de lucht van ongeveer 5-10% veroorzaakt dit gas bewusteloosheid, concentraties boven 20% leiden tot de dood. In Nederland is de limiet binnen gebouwen vastgesteld op 0,15% oftewel 1500 ppm CO2.
De natuurlijke concentratie van koolmonoxide in de lucht ligt rond de 0-10 ppm, in huishoudens met een gasboiler en in stedelijke gebieden kan deze waarde oplopen tot 200 ppm. De eerste symptomen van koolmonoxidevergiftiging treden op bij een concentratie van ongeveer 200 ppm, levensbedreigend is een concentratie boven 400 ppm.
CO bindt zich chemisch aan hemoglobine, waardoor het zuurstof verdringt. Hemoglobine verandert dan in carboxyhemoglobine en transporteert geen zuurstof meer door het lichaam. De persoon stikt dan. CO2 is niet giftig, maar is niet in te ademen door mensen. De eerste symptomen van de werking van CO2 en CO op het lichaam zijn niet-specifiek – de meest voorkomende zijn loomheid, hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid en verwarring. Dit kan leiden tot de dood of onomkeerbare schade aan vitale organen.
.jpg)
De eerste symptomen van gasvergiftiging zijn niet-specifiek, zoals vermoeidheid en hoofdpijn.
Koolstofdioxide bereikt in een normaal huishouden geen levensbedreigende concentraties, maar kan wel gezondheidsproblemen en aanzienlijk ongemak veroorzaken. Koolmonoxide is veel gevaarlijker voor mensen, omdat de concentratie ervan snel en onopgemerkt kan toenemen in huishoudens, wat tot vergiftiging leidt. Bij koolmonoxidevergiftiging nemen de eerste symptomen toe, er kan roodheid van de huid en slijmvliezen worden waargenomen, de getroffen persoon raakt bewusteloos en er treedt zogenaamde interne verstikking op. Interne verstikking is een term voor een toestand waarin een persoon kan ademen, zuurstof komt in de longen, maar de overdracht naar de weefsels is verstoord. Het is een levensbedreigende toestand, vergelijkbaar met externe verstikking.
Om veiligheid te garanderen tegen vergiftiging door koolstofdioxide en koolmonoxide, is het noodzakelijk om 3 stappen te volgen: preventie, detectie en kennis van noodprocedures.
In het geval van beide gassen is het essentieel om vooral te zorgen voor voldoende ventilatie. Regelmatige ventilatie vermindert de concentratie CO2 en verbetert de luchtkwaliteit, maar zorgt vooral voor voldoende zuurstoftoevoer naar de vlammen, waardoor het risico op CO-vorming wordt verminderd.
Noodzakelijke preventie omvat ook regelmatige inspecties van gasapparaten, ketels en schoorstenen. Volgens de wet zijn inspecties minimaal één keer per jaar verplicht.
Een gaslekdetector is de enige echt effectieve manier om een gaslek te herkennen. Ondanks voldoende ventilatie en regelmatige inspecties van apparaten kan het risico op verhoogde concentraties CO en CO2 nooit volledig worden uitgesloten. Aangezien deze gassen niet met de zintuigen kunnen worden gedetecteerd, is het noodzakelijk om deze taak over te laten aan betrouwbare melders.
Als u thuis een open haard, kachel, ketel of andere gasapparaten heeft, is een koolmonoxidemelder een absoluut essentieel onderdeel van een veilig huishouden. Kies CO-detectoren van gerenommeerde fabrikanten, merkloze en goedkope producten kunnen zeer onbetrouwbaar zijn. Koolmonoxidemelders worden onder het plafond geplaatst.
.png)
Koolmonoxidemelder van Honeywell.
CO2-melders helpen u de luchtkwaliteit in huis te bewaken. Zoals we al hebben vermeld, kan dit gas onder normale omstandigheden geen concentratie bereiken die ernstige vergiftiging veroorzaakt, maar het kan wel gezondheidsproblemen veroorzaken, zoals slaapproblemen, hoofdpijn, vermoeidheid, enz. Detectoren en sensoren voor het meten van CO2 worden op ooghoogte geplaatst.
Eerste hulp bij verhoogde concentratie CO2 in een ruimte bestaat uit ventilatie en het naar buiten brengen van de getroffen persoon. Bij CO-vergiftiging is de procedure ingewikkelder, omdat de redder zichzelf ook zou kunnen vergiftigen bij het naar buiten brengen van de getroffen persoon. Bij het naar buiten brengen is het daarom noodzakelijk om niet te ademen, zelfs niet door een masker of andere ademhalingsbescherming. Eén ademhaling kan al fatale gevolgen hebben!
Als de getroffen persoon na het naar buiten brengen nog steeds niet ademt, start dan de reanimatie en roep onmiddellijk de hulpdiensten op.
De wet stelt de verplichting tot detectie van koolmonoxide alleen voor specifieke soorten ruimtes, zoals parkeergarages en ondergrondse garages. Verder is er een verplichting om dit giftige gas te detecteren op alle werkplekken waar een verhoogde concentratie dreigt, zoals in verbrandingsinstallaties – elke werkgever heeft namelijk de plicht om de veiligheid en gezondheid van werknemers te waarborgen, waarbij de risico's individueel worden beoordeeld.
In huishoudens bestaat deze verplichting niet, maar de installatie van CO-detectoren wordt sterk aanbevolen in alle huishoudens met open haarden, kachels of gasapparaten en ketels. De wet stelt verder bepaalde verplichte preventieve maatregelen tegen CO-vorming in huishoudens. Deze omvatten met name regelmatige inspecties en reiniging van gasapparaten en rookkanalen. Inspecties en onderhoud moeten volgens de geldende verordening eenmaal per jaar plaatsvinden, altijd vóór het begin van het stookseizoen. Bij vaste en vloeibare brandstoffen en ketels met een vermogen van meer dan 50 kW wordt de frequentie van het reinigen van rookkanalen verhoogd tot 2-3 keer per jaar.
Wat betreft de detectie van koolstofdioxide, geldt opnieuw dat elke werkgever de veiligheid van zijn werknemers moet waarborgen. Gevaarlijke concentraties koolstofdioxide ontstaan bijvoorbeeld in brouwerijen en wijnkelders, kassen, verbrandingsinstallaties, ketelhuizen, schachten, enz. In deze gevallen is detectie van CO2 verplicht.